کد خبر: 2895 |
تاریخ انتشار : ۱۰ فروردین ۱۴۰۰ - ۱۵:۱۳ | ارسال توسط :
180 بازدید
۰
2
ارسال به دوستان
پ

چین و ایران، دو قدرت قدیمی شرقی که از طرف آمریکا تحریم شده اند، یک قرارداد ۴۰۰ میلیارد دلاری امضا کرده و همکاری خود را برای مقابله با واشنگتن تقویت می کنند.

مقدمه

در عرصه ی سیاست بین الملل برخلاف دوران جنگ سرد(۱۹۹۰-۱۹۴۶) که رقابت تسلیحاتی عامل بالانسِر یا موازنه دهنده میان قدرت های رقیب بود، بعد از این دوران(۱۹۹۰ به بعد) و ارتباط اقتصادی متقابل کشورها به مانند تار عنکبوت به یکدیگر، رقابت تسلیحاتی جای خود را به رقابت در عرصه ی انرژی و توافقات و تعهدات تجاری و اقتصادی داد. کشورهایِ با منافع مشترک بمنظور دستیابی به حداکثر منافع در عرصه ی اقتصادی و انرژی و رقابت سیاسی با دیگر قطب های قدرت اقدام به بستن توافقات و تعهدات استراتژیک و بلندمدت می نمایند. در این چارچوبدر این نوشتار سعی بر این است که توافق ۲۵ ساله ی ایران و چین را بررسی نموده و نهایتا نتیجه گیری لازمه از فرایند پژوهش انجام دهد.

توافق ۲۵ ساله

چین و ایران، دو قدرت قدیمی شرقی که از طرف آمریکا تحریم شده اند، یک قرارداد ۴۰۰ میلیارد دلاری امضا کرده و همکاری خود را برای مقابله با واشنگتن تقویت می کنند. بر اساس این توافق، چین بمدت ۲۵ سال در ازای نفت ایران در سراسر ایران سرمایه گذاری خواهد کرد. علاوه بر بندهای سرمایه گذاری، این توافق نامه همچنین خواستار همکاری امنیتی و همکاری اطلاعاتی است. ایران که تحت تأثیر تحریم های آمریکا قرار گرفته است، برای فروش نفت خود به شدت به شرکایی نیاز دارد، حال که چین می خواهد نفوذ سیاسی و اقتصادی خود را در سراسر خاورمیانه گسترش دهد.

این توافق در یک زمان حساسی انجام گرفت: ایالات متحده تحریم های جدیدی را علیه پکن اعمال کرده و دولت جدید بایدن از نجات توافق هسته ای مورد تایید بین المللی با تهران امتناع ورزیده و تحریم های فشرده را بر ایران همچنان حفظ کرده است. محتمل است که چین آماده است تا خلا ایجاد شده از ناامیدی بلاشک ایران از عدم تمایل بایدن برای جبران خسارت وارده از اعمال تحریم ها بر ایران و خروج ایالات متحده از توافقنامه برنامه هسته ای (برجام) در سال  ۲۰۱۵  را پر نماید. از طرف ایران نیز مسئله تأمین نیازهای اقتصادی و نشان دادن عدم تمایل به تسلیم در برابر اصرار آمریکا ( ایران اهداف منطقه ای خود را در خاورمیانه محدود کند و احیای برنامه هسته ای را متوقف کند) باعث تمایل ایران به امضای چنین توافقی شد. بعلاوه این توافق نامه که تقریباً یک سال پیش تهیه شده بود، ده هفته قبل از انتخابات ریاست جمهوری ایران نیز به اجرا درآمد، که طبق پیش بینی ها، اصولگرایان از اصلاح طلبان پیشی می گیرند. این معامله ممکن است در شکل گیری و چرخش تاسهای انتخابات نقش داشته باشد و گوی را به نفع جبهه ی اصلاحات و اعتدال به چرخش دربیاورد.

محور چین در خاورمیانه

برخی از کارشناسان اظهار نظر کرده اند که تحریم های آمریکا ممکن است کشورهایی مانند ایران را “به آغوش بازِ چین” سوق دهد و تهران را از رسیدن به توافق سیاسی با واشنگتن منصرف کند. پس از تحریم ها، چین واردات مقادیر زیادی نفت از ایران را آغاز کرد. در نتیجه ، ارتباطات ایران با واشنگتن عمدتاً به پیشرفت همکاری تهران با پکن بستگی دارد که این امر احتمالاً سیاست گذاران آمریکایی را آزار خواهد داد. به احتمال زیاد امضای این توافقنامه در این مرحله بنوعی واکنش و بازدارندگی در مقابل تحریهای بیشتر آمریکا بر چین و ایران بود. با توجه به روشی که ترامپ و بایدن برای برجسته کردن چالش چینی ها (بخصوص در گسترش دادن ویروس کرونا) در برابر ارزشها و منافع غربی ایجاد کرده است، چین نیز احتمالاً می خواسته استحکام ژئوپلیتیک خود را نشان دهد. این توافق نامه در سفر دیپلماتیک وزیر امور خارجه چین توسط وانگ یی، که در حال حاضر با هدف دستیابی و گسترش نفوذ منطقه ای در حال سفر به خاورمیانه از ترکیه به ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس است، در تهران امضا شد.

پس از امضای توافق ، محمد جواد ظریف ، وزیر امور خارجه ایران گفت “چین دوست دوران سخت است. تاریخ همکاری بین دو فرهنگ باستانی ایران و چین به قرن ها قبل برمی گردد. امضای توافق نامه همکاری باعث تقویت بیشتر روابط دو ملت خواهد شد. ” همتای چینی ظریف نیز این معامله را تحسین کرد. وانگ در دیدار خود با حسن روحانی متعهد شد: “چین قاطعانه از ایران در حفاظت از حاکمیت دولت و عزت ملی خود حمایت می کند.”

در روابط آینده بین چین و خاورمیانه، وانگ پنج اصل تعیین کرد و از کشورها خواست “به یکدیگر احترام بگذارند، برابری و عدالت را حفظ کنند، در منع گسترش سلاح های هسته ای پیشرو باشند، به طور مشترک امنیت جمعی را تقویت کنند و همکاری های توسعه را تسریع کنند” سخنان عوام پسندانه ی وزیر خارجه چین نشان می دهد که پکن از تعیین یک دستور کار سیاسی خاص به صورت آگاهانه در خاورمیانه اجتناب می کند.

درواقع این توافق یکی از اولین قدمهای چین برای یافتن راهی با ثبات و امن با هدف نفوذ در خاورمیانه است. معتقدم که چین مشتاقانه منتظر قدم گذاشتن در قطار نوافقات خاورمیانه است و بسیار خوش بین است که در منطقه به آلترناتیو و جایگزینی برای ایالات متحده تبدیل گردد.  مقامات چینی اخیراً با اعلام اهداف سیاسی آینده خود در منطقه اظهار داشتند که این کشور می تواند میزبان مذاکرات مستقیم بین اسرائیل و فلسطینیان باشد.

گسترش اقتصادی چین

منابع انرژی ایران ، همراه با زیرساخت های امیدوار کننده و بخشهای لجستیکی ، دلایل کافی برای سرمایه گذاری چین را فراهم می کند. حضور چین را می توان در هر کشور نفت خیز مشاهده نمود و با خرید نفت با قیمت پایین از تهران این کشور می تواند از تحریم های ایالات متحده به نفع خود استفاده کند و به منظور کنترل قدرت آمریکا و به عنوان یک قدرت در حال ظهور می خواهد اتحاد تاکتیکی با ایران و روسیه برقرار کند. در حالی که ایران از نفوذ زیادی در خاورمیانه برخوردار است، اما روسیه حیاط خلوت خود را آسیای مرکزی و قفقاز می داند.

روسیه و ایران از گسترش اقتصادی چین در سراسر خاورمیانه رضایت ندارند و تهران و مسکو می دانند که پکن از اقتصاد به عنوان ابزاری برای سیاست توسعه طلبانه خود استفاده می کند بعلاوه چین حاضر نیست با امضای توافق نامه با ایران رابطه خود را با بلوک غرب مخدوش کند بخصوص که در حال حاضر اختلافات ایدئولوژیکی جدی بین چین و غرب وجود ندارد و آنها به دنبال فرصت های دستیابی به بازار هستند. اما چینی ها ممکن است برای ایجاد بازار در ایران بازار غربی را به خطر بیندازند.

سخن آخر

در یک درگیری بالقوه بین چین و غرب، ایران یک دوست استراتژیک برای چین خواهد بود. اما ، در سناریوی یک درگیری احتمالی بین ایران و غرب ، یا حتی ایران و سایر کشورهای منطقه ، چین احتمالاً کنار خواهد نشست.

 

آرام حسن زاد: کارشناس ارشد روابط بین الملل

لینک کوتاه خبر:
×
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسطURMIYE 24 در وب سایت منتشر خواهد شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
  • لطفا از تایپ فینگلیش بپرهیزید. در غیر اینصورت دیدگاه شما منتشر نخواهد شد.
  • ارسال دیدگاه برای این مطلب مقدور نمی باشد!