کد خبر: 2241 |
تاریخ انتشار : ۰۹ شهریور ۱۳۹۹ - ۱۴:۲۰ | ارسال توسط :
147 بازدید
۰
7
ارسال به دوستان
پ

اگر پیروزی در جنگ ملازگرد نبود نه عثمانی به وجود می آمد، نه استانبول تصرف می شد و نه چیزی به نام ترکیه امروزی شکل می گرفت؛ به همین دلیل، سالگرد ملازگرد تا این اندازه برای ترکها مهم است.

اسماعیل شمس – ۲۶ اوت ۱۰۷۱ سالگرد جنگ ملازگرد و پیروزی آلپ ارسلان سلجوقی بر امپراتوری روم است. این پیروزی، دروازه های آناتولی را به روی ترکها گشود و با استقرار آنها در این منطقه کم کم افقهای جدیدی به رویشان باز کرد. اغراق نیست بگوییم که اگر پیروزی در جنگ ملازگرد نبود نه عثمانی به وجود می آمد، نه استانبول تصرف می شد و نه چیزی به نام ترکیه امروزی شکل می گرفت؛ به همین دلیل، سالگرد ملازگرد تا این اندازه برای ترکها مهم است.

امسال همزمان با سالگرد ملازگرد و به پاسداشت آن ، دولت ترکیه اقدام به انتشار فیلم حماسی کوتاهی به نام سیب سرخ کرده است.سیب سرخ که نماد اسطوره ای شکل گیری ملت ترک در آسیای مرکزی است، از آلب ارسلان آغاز و به اردوغان ختم می شود. فیلم با ترکیب ملیت و مذهب؛ و تاریخ و حماسه وعده احیای عظمت و سروری عثمانی و سلجوقی را می دهد و بر طبل ناسیونالیسم مذهبی می کوبد. بخشی از فیلم با سخنان اردوغان در تشکر از آلب ارسلان همراه است که می گوید: ” دلیران، خون خود را فدای اهتزاز پرچم می‌کنند. آناتولی وطن می‌شود. به سیب سرخ… می‌خواهم با سپاس، یادی کنم از سلطان آلپ ارسلان و تمامی قهرمانانی که در نبرد ملازگرد همراه او بودند.”

پرسش اساسی در این یادداشت، نسبت ما کردها با جنگ ملازگرد است.می دانیم که ملازگرد در آن زمان شهری کردنشین بود و هست. جنگ ملازگرد به همان اندازه که برای ترکها مهم است برای ما کردها هم مهم است، ولی به راستی کدام یک از ما سالگرد چنین جنگی را به یاد داریم؟ بازنده جنگ ملازگرد تنها امپراتوری روم نبود؛ کردها هم بودند. پس از جنگ ملازگرد سه دولت کردی هم مرز با امپراتوری روم، یعنی روادیان، شدادیان و مروانیان بلافاصله توسط سلجوقیان ساقط شدند و به هویت سیاسی و نظامی کردی در منطقه خاتمه داده شد. ملازگرد، موازنه قدرت در منطقه را به نفع ترکان تغییر داد و کرد، حتی در دوره ایوبیان دیگر هرگز نتوانست قدرت خود را در این جغرافیا احیا کند و برای همیشه به زیردست سلجوقیان و عثمانیان و جانشینانشان تبدیل شد.

جنگ ملازگرد را باید خواند و همیشه باید خواند.ملازگرد، نقطه آغاز انحطاط کرد در جغرافیای خاورمیانه است؛انحطاطی که نزدیک هزار سال است همچنان ادامه دارد. یکی از مشکلات تاریخنگاری کردی فراموش کردن نقاط عطف تاریخش است. نقاط عطف یک تاریخ؛ تنها اوجها و پیروزی هایش نیست؛ شکستهایش هم هست و به نظر من در تاریخ پس از اسلام هیچ شکستی برای کرد به اندازه ملازگرد سهمگین تر و پرپیامدتر نبوده است. در تحلیل تاریخی، پرسش از علل شکست، مهم است، ولی پرسش مهم تر شناخت علت پیروزی دیگری است.همزمان با حمله ترکان سلجوقی در جغرافیای جهان اسلام جز دیلمیان و کردان هیچ نیروی مقاوم دیگری در برابر آنان نبود. خلافت عباسی، اعراب و خراسانیان و دیگر ایرانیان سنی مذهب برای رهایی از آل بویه و فاطمیان شیعه مذهب به پیشواز سلطان طغرل رفتند و برای پیروزی او از هیچ حمایتی دریغ نکردند. دیلمیان نیز چنان ضعیف بودند که مقاومتی ننمودند. مقاومت از همدان تا حران و از لرستان تا اران تنها و تنها توسط کردها و دولتهای منطقه ای آنها یعنی حسنویه، عنازیان، روادیان، شدادیان و مروانیان صورت گرفت.

پرسش تاریخنگار این است که آیا دگرگونی تاریخ از اقتدار کردی به اقتدار ترکی را تنها باید در نقاط ضعف کردان جستجو کرد یا نقاط قدرت ترکان و یا ترکیبی از این دو و این نقاط چیستند؟

اگر این پنج قدرت مانند سلاجقه یکی می شدند آیا امکان رسیدن سلجوقیان به آناتولی وجود داشت و اصولاً آیا جنگ ملازگرد پیش می آمد؟ نقش مذهب سنت در کشاندن بخشهایی از جامعه کرد به جانب اتحادیه ضد شیعی به رهبری سلجوقیان و پشت کردن به دولتهای منطقه ای خود چه بود؟ چرا سلجوقیان، خلافت و خواجه نظام الملک طوسی پس از استفاده از نیروی رزمی کردهای سنی در جنگ ملازگرد همه را حذف کردند و مذهب مشترک سنت مانع نشد تا به هویت سیاسی مستقل آنان خاتمه ندهند؟

موضع کدام امرای کرد در قبال سلجوقیان و جنگ ملازگرد درست بود؟ آیا آن دسته از امرایی که جانب روم مسیحی را گرفتند، تحلیل دقیقی از آینده داشتند یا آنهایی که به نام جهاد همراه آلب ارسلان شدند و با پیروز کردن او در جنگ، چاه نابودی بعدی خود را کندند؟

اینها سیاهه ای از پرسشهاست که با مطالعه جنگ ملازگرد به ذهن می رسد. شاید بتوان دهها پرسش دیگر را هم طرح کرد.باید گفت وقایع تاریخی هیچگاه نمی میرند، بلکه در جریان تاریخ زنده اند و به اکنون می رسند و البته فردای ما را هم شکل می دهند. همین روندهاست که تاریخنگار را از تاریخ توصیفی و تحلیلی به تاریخ کاربردی می رساند و در اینجا این پرسش را پیش می کشد که موضع کردها برابر کسانی که امروز از تکرار و تکمیل جنگ ملازگرد سخن می گویند، چه باید باشد؟

لینک کوتاه خبر:
×
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسطURMIYE 24 در وب سایت منتشر خواهد شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
  • لطفا از تایپ فینگلیش بپرهیزید. در غیر اینصورت دیدگاه شما منتشر نخواهد شد.
  • ارسال دیدگاه برای این مطلب مقدور نمی باشد!